İŞ yaşamında güzellik ve para

İş yaşamında güzellik ve paranın devri bitiyor.Türkiye, insan Kaynakları kavramıyla 10 yıl önce tanıştı ve insan kaynakları son dört yılda zirveye ulaştı. Ancak kriz küçülmeyi getirince, para ve pozisyon vaatleri bitti; şu an insan kaynakları, önemli bir dönemeçte ve kendini sorguluyor. Ya lağvedilecek ya da şirketlerde en önemli departman olacak.

Otuz yaşlarında birini önemli bir şirketin genel müdürlük koltuğunda gördüğünüzde şaşırırsınız. Biraz kıskançlıkla bu pozisyona nasıl geldiğini sorgularsınız. Ancak şirketlere önemli katma değer sağlayan genç, profesyonel yöneticilerin bu görevlere gelmelerinde insan kaynakları uzmanlarının etkisi büyüktür. Ekonomik krizle birlikte önemi artan iK’lar (insan Kaynakları) üzerinde global trendler etkili olurken, yerel şartlar, sektörü yeni bir döngünün eşiğine getirdi. Dünyaca ünlü beyin avcısı şirketi Amrop International’ın Türkiye temsilcisi Doçent Yeşim Toduk Akiş, iK konusundaki yeni gelişmeler ve sektörün geleceği konusunda Tempo’nun sorularını yanıtladı.iK’nın Türkiye’de son birkaç yılda zirveye ulaştığını
söyleyebilir miyiz?
Buna ekonomideki arz-talep dengesi gibi bakıyorum. Yabancı dil bilen, üst düzey
yöneticilik yapabilecek, Türkiye’de ve yurtdışında çalışabilecek, çok iyi
yetişmiş, nitelikli insan sayısı azdı. Bu nedenle, bu özelliklere sahip kişiler
ön plana çıktı. 40 yaşından önce genel müdür oldular. Bu değerli kaynağın
planlanması, değerli elemanların şirket içinde tutulmaları, bu grubun çok özel
bir şekilde yönetilmesi gerekiyordu. Bu gücün nasıl geliştirileceği, bu
kişilerin şirketlere katkısının nasıl sağlanacağı konusunda kafa yoruldu.
Sonuçta bu kişilerin ücretlerine öyle zam yapılmalıydı ki, rakip firmalara
kaçmaları engellensin.

iK’nın kurallarını kim saptadı?
iK uzun yıllardır işletmenin bir alt grubu olan bilimsel bir çalışmadır.
işletme yönetimi okuyan kişiler, satış, Pazarlama, muhasebe, finans, lojistik,
üretimin yanında insan kaynağı da okurlar. Ama daha çok personel ağırlıklıdır
ve yüzeysel olarak geçiştirilirdi. Personel işlerine bakan kişiler genellikle
muhasebe veya psikoloji kökenliydi. Son 10 yılda değişen şu oldu: Artık bu
kişiler, işletme gözlüğü takmış, satış becerileri, yönetim becerisi yukarıda
olan, şirket yönetim kurullarında oturabilecek, şirkete stratejik vizyon
çizebilecek, öncelikleri saptayabilecek olanlar arasından seçildi. Böylece
insan kaynakları kimlik değiştirdi. Son iki yıldır ise en zor dönemini yaşıyor.

Bu krizin ekonomide yaşanan krizle bir bağlantısı var mı?
Evet. Her zaman büyüyen gruplar bu kez küçülmeye başladı. Küçülürken nereden
küçüleceklerini, kimleri işten çıkaracaklarını, yükseltilecek kişiyi nasıl
yükselteceklerini düşündüler. insan kaynaklarının en önemli fonksiyonlarından
biri doğru insanı doğru yerde bulundurmaktır.

Bunda ne kadar başarılı oldular?
Aslında Türkiyeli olmayı bu noktada seviyorum. insanlar sadece bilimsel tercih
yapmadılar, duygularını da işin içine kattılar. insan kaynakları uzmanları,
aynı görevi yapan iki kişiden birini işten çıkarırken o kişinin Ailesinin olup
olmadığına, Ailede başkasının çalışıp çalışmadığına, bekÃ?¢r olup
olmadıklarına baktılar. Bireysel olarak bu tercihleri doğru buluyorum. Bazı
şirketler hiç kimseyi işten çıkarmadı ama kimseye de zam yapmadı. Bu da
güzeldi.

Bu kriz dönemi atlatıldı mı?
Küçülmeler daha az yaşanıyor. şimdi yeni bir krizle karşı karşıyayız. Maaş
zamları… Enflasyona alışmış bir ülkeyiz. Herkes yılda yüzde 25 zam almaya
alışmış. Artık zamsızlık, arabasızlık dönemi başlıyor. Ekonominin küçülmesi
nedeniyle makam arabalarının sayısı azaltıldı. insan kaynakları artık çok daha
önemli bir işlevi yerine getirmek zorunda.

O zaman insan kaynakları uzmanları bu dönemde doğru stratejik kararlar vermek
durumundalar?
Bu dönemde insan kaynakları grupları ya lağvedilecek -çünkü hiçbir iş
yapamadıkları, şirkete katma değerleri olmadığı görünecek- ya da tam tersi çok
önem kazanıp şirketlerin en önemli departmanı konumuna gelecek. Eskiden biraz
bu işi bilen genç hanımlar birden kendilerini müdür koltuklarında buldular. Ama
artık bilmek yetmiyor, yapabilmek, stratejik bakabilmek, yeni fikirler
üretebilmek ve uygulatabilmek önemli.bayanlar.biz

Makam Arabası yok, zam yok, yeni pozisyon da yok. Bu durumda çalışanlar ne ile
teselli olacaklar?
Artık alternatif de çok olmadığı için, çalışanlar özal ekonomisinin yarattığı
büyük ve hızlı yükselme beklentilerinden vazgeçip daha içsel değerlere önem
vermeliler. şirketten ben ne alacağım? yerine Ben şirkete ne verebilirim
demeliler. Alt pozisyondakilere ne öğretebileceklerine bakacaklar. Biraz daha
rekabet olacak. Bu, bir anlamda fedakarlık dönemi. Bu, dünyada daha önce
yaşandı. Daha önceki dönem yanlıştı. Bankacılar devlete para verip, faiz almayı
bankacılık sanıyorlardı. şimdi oyunun kuralları normalleşiyor. Herkes gerçek
işlerini yapmaya başlayacak. insan kaynakları müdürleri ve departmanları ilk
kez gerçek bir testten geçecekler.

insan kaynakları alanında Türkiye’nin yaşadığı döngüyü dünya daha önce tecrübe
etti mi?
Dünyada hiçbir zaman bu kadar büyük ve hızlı departmanlar oluşturulmadı. çok
uluslu şirketlerin Türkiye insan kaynakları departmanları genellikle daha
kalabalık, daha bilgili ve birikimli insanlardan oluşuyor. Dünyada bu kadar
emek ve bilgi sarf edilmedi. Türkiye bu anlamda birkaç adım önde. Bu hızlı
adımları atarken gereğinden fazla ilerledi. iK moda, trend oldu. iK departmanı
olmaması bir şirketin geri olması gibi algılandı. Personel yazısı çıktı, yerine
insan kaynakları tabelası konuldu.

insan kaynakları eklerinde çıkan iş ilanlarını tatmin edici buluyor musunuz?
ilanları çok kapsamlı veriyorlar. Bu nedenle normalde 50 kişinin başvuruda
bulunması gereken bir işe 300-500 kişi başvuruyor. Ondan sonra bunların
arasında ayıklama yapmak daha zor oluyor. ilan verenler özellikleri doğru
yazmalılar.

insan kaynaklarında global trendler neler?
Artık bilgisayarda performans değerlendirme sistemi yaratılıyor. Herkesi ölçen,
şirkete olan katma değerine göre maaş artışı veren bir sistem işliyor.
Uluslararası şirketlerde herkesin bilgileri bilgisayarda yer alıyor. Açıklık en
önemli politika. En büyük kaos küçülmelerde ve şirket evliliklerinde çıkıyor.
Bu dönemlerde insan kaynaklarına büyük görevler düşüyor. Ayrıca Anadolu’daki
KOBi’ler insan kaynakları departmanları kurmanın peşindeler. Bu şirketler 10
yıl önce muhasebelerini tanıdıklarına tutturuyorlardı. Nasıl finans uzmanlarına
geçişlerde zorlandılarsa şimdi de personelden insan kaynaklarına geçişte
zorlanacaklar.

Uzun süredir işsiz olup iş arayanlara tavsiyeleriniz var mı?
şu anda boşta olanlara iki tavsiyem var: Ne kadar süredir boşta ise ve hangi
yöntemi kullanıyorsa o yöntemi değiştirsin. Aynı şeyi tekrarlayarak sonuca
ulaşması mümkün değil. Girmedikleri kesimlere girsinler, farklı görüşmeler
yapsınlar. Oralara yapacakları katkı çok büyük olabilir. istanbul’da kalmakta
ısrar etmesinler. Anadolu’da hızla büyüyen ve profesyonel yönetime aç şirketler
var. Bunlarla temasa geçsinler. Ticaret ve sanayi odalarına başvuruda
bulunsunlar. işlerinden memnun olmayanlara tavsiyem şu: Yeteneklerini ve
isteklerini kanalize edecekleri işte çalışsınlar. Stratejik ürün gibi
kendilerini Analiz etsinler. Zayıf ve güçlü yanları ile fırsatları, tehlikeleri
belirlesinler.

Para hedeflerini nasıl belirlesinler?
istanbul dışında para o kadar önemli değil. Artık güzellik ve para çağı bitti,
bilgi çağı başladı. insanlar kendilerini geliştirmeye, sevdikleriyle vakit
geçirmeye çalışsınlar. Son krizde maddi hedeflerin geçici olduğu görüldü.

211 views